Mag je straf gebruiken als clickertrainer?

Het antwoord is een simpele boutade die ik vaak gebruik: “twee keer per jaar“.

Overigens: positief straffen is niet alleen maar meppen met een zweep, sporen in buiken rammen of een fase 3 gebruiken. Ook “hey!” roepen is positief straffen. De kans dat je nooit zal straffen is dus zo goed als onbestaande, hoe hard je ook bezig bent met enkel te willen belonen.

Ik heb nooit mijn kop in het zand gestoken over het feit dat ik het hele scala gebruik – alleen liggen de onderlinge verhoudingen tussen de quadranten anders. Ik besteed gewoon meer tijd in de hoek van positieve bekrachtiging.
Maar er zijn vast wel mensen die al hebben gezien dat ik ook een pàk druk kan gebruiken.
Soms MOET een paard. Simpel. Soms heb je nog niet de kans gehad om je paard iets aan te leren, en haalt de werkelijkheid je in. Soms moet je dan een “window of opportunity” creëren. Een hysterisch paard kan je niets leren; een paard dat zich heeft afgesloten voor al wat erbuiten gebeurt eveneens. Ik denk dat het soms eerlijker is om 1 keer zeer zwart-wit “zoveel als nodig” te gebruiken dan 6 maanden in een grijs gebied te blijven hangen, op voorwaarde dat je timing hebt. Dat je zegt “HEY! Ik ben HIER!” – waarna je kan beginnen trainen.

Er zijn een pak mensen die bij clickertraining terecht komen omdat ze zich niet meer comfortabel voelen bij hun eigen paard (om wat voor reden dan ook, niet in het minst na een paar lessen vermijdingsleren ergens anders). Dan ziet clickertraining er een vriendelijke, zachtjesaan methode uit, en dat IS het ook – alleen, de moeilijkste oefening komt allereerst, wat nog wel eens durft tegenvallen. En dan vallen mensen al gauw terug op eens duwen, eens aan het touw snakken, een mep tegen het hoofd geven.
Of ze zijn aan het methode-hoppen, nergens echt moeite voor doen, een cursus hier, drie weken thuis proberen, het gaat niet vanzelf, volgende methode graag.
Of clickertraining als een quick-fix methode zien omdat hun paard geen voeten geeft, en al de rest hetzelfde blijven doen als altijd al. Of clickertraining gelijk stellen met vrijheidsdressuur.
Veel van deze mensen zien wel de oefeningetjes, maar verwerven geen inzicht. En blijven dus straffen, zonder te beseffen wat ze aan het doen zijn.

Clickertraining gaat echter over leren hoe betere trainers te worden, in plaats van uitsluitend af te hangen van vermijdingsleren. Uiteráárd speelt “gehoorzaamheid” een rol bij leren, maar dat kan je niet alleen krijgen door te gaan dreigen met meer druk of zelfs geweld. Je kan het ook krijgen door zorgvuldig te shapen en precisie en onmiddellijkheid te verwachten vóór je beloont.
Als je de finesses wil oppikken van timing – wat volgens mij één van de essenties is waar het eigenlijk allemaal om draait – dan is clickertraining daar gewoonweg de beste methode voor. Om de méns iets te leren, dus. Een bijzonder fijn bijproduct is dat je gaat inzien hoe druk eigenlijk werkt – en het dus (ethisch en methodisch) beter gaat gebruiken. Het is een pervers idee dat clickertraining zorgt dat je beter leert positief straffen, maar zo werkt het wel.

En wat blijkt dan? Dat positief straffen veel, veel, veel minder hoeft dan je denkt. Zo’n twee keer per jaar, dus. Je kan immers al die dingen die niet dat levensnoodzakelijke “NU!” hebben simpelweg oplossen door een paar stappen terug te zetten, en beter te trainen.