Mag je dan nooit meer druk gebruiken?

Soms horen mensen me vertellen wat de gevolgen zijn van het leren met aversieve druk (zoals wijken voor druk, straffen enzovoort) en begrijpen ze daaruit dat ik tégen het gebruik van druk ben. Maar dat is niet waar. Ik hou van dansen, en bij dansen gebruikt de leidende partner druk, en de volgende partner vindt dat niet erg. Druk is niet per definitie ‘slecht’: het hangt van de voorgeschiedenis en de context af.

Misschien is het het eenvoudigste om hiermee te beginnen: clickertraining is NIET hetzelfde als positieve bekrachtiging. Natuurlijk zijn er clickertrainers die zich vooral daarmee bezighouden, en als je je dier niet berijdt (honden, dolfijnen, zeeleeuwen, beren, krabben,…) dan is dat nog vol te houden ook. Clickertraining maakt wel vooral gebruik van positieve bekrachtiging.
Clickertraining baseert zich op de VIER kwadranten van operante conditionering. Plus klassieke conditionering, habituatie, sociale facilitatie, sociaal leren, ethologische motivators… het komt er allemaal bij.
Bovendien gebruikt clickertraining de bridge (overbruggingssignaal: click, ex of wat dan ook) om voor het paard te benadrukken “dat heb je goed gedaan”. Daarna volgt de beloning – voedsel, of teugels loslaten, of het terug naar de weidemaatjes gaan, of niet op de trailer moeten. Dat wat het paard op dat moment de beloning vindt – ook als dat géén voer is.
Omdat je echter positieve bekrachtiging en de bridge leert gebruiken, ga je anders aankijken tegen een heleboel dingen die voorheen standaard-oplossingen voor je waren.

Juist omdat de weg belangrijker is dan het einddoel – de oefening op zich – gebruik ik liever verschillende manieren om een paard te motiveren, in plaats van enkel druk, en nog eens druk, en nog een beetje meer druk. Ik verhoog liever de motivatie van het paard aan de kant van de beloning, dan aan de kant van de druk.
Je leert een paard dus hetzelfde met als zonder clicker, alleen, omdat je paard de bridge al kent van een aantal introducerende “spelletjes” en je dus een ijzersterke tool hebt om de goeie dingen extra te benadrukken, lijkt het me bijzonder consequent om het wegvallen van de druk samen te laten vallen met de bridge, en in de goeie gevallen nog eens extra met voedsel te belonen.
Maar de motivatie van je paard hangt niet af van de aversiviteit van de druk. Het hangt er van af hoe goed het paard de bridge kent en heeft geleerd dat als jij iets verandert, hij met (door de trainer begeleide) ideeën op de proppen moet komen tot hij de bridge hoort. De druk als cue voor “verander iets”. Die voorgeschiedenis voorkomt dat je de druk moet verhogen als je paard het niet doet – je kan er gewoon op wachten, hij vindt het wel. En dan kan jij bridgen, en belonen.

Dat betekent uiteraard niet dat ik nooit druk gebruik. Het zou zelfs kunnen dat ik veel meer druk gebruik dan de eigenaar in kwestie zelf zou willen doen.
Als ik een paard achteruit wil, dan denk ik eerst en vooral – hmmm, wat wil ik nu eigenlijk bereiken met dat achteruit gaan. Daarvan hangt de keuze af, niet omgekeerd. Dus het zou kunnen dat ik een paard met touw en alles wat ik in me heb achteruit drijf. Met de boodschap “blijf uit mijn ruimte, NU”, omdat ik het liever in één keer duidelijk maak dat mijn veiligheid eerst komt. Overkomt me twee keer per jaar of zo.
Dat is iets anders dan een paard leren uit mijn ruimte te blijven: een zeer wezenlijk verschil met enorme consequenties in hoe ik daaraan begin.