Kan je paarden verknoeien met clickertraining?

Niets is onmogelijk. Het kan op verschillende manieren, en, wat dacht je, het heeft niks met de “methode” te maken maar alles met wie de methode gebruikt.
Aan het andere eind van de clicker staat immers een mens, en mensen staan ervoor bekend dat ze paarden gigantisch kunnen verknoeien.

Stel dat iemand een paard beschadigt door het toedienen van veel druk, omdat hij wil dat het paard ervoor wijkt. Rapporten genoeg daarover, lijkt me, ook “paardvriendelijke” methodes – instructeurs die een halfuur of langer staan te slaan op een paard om het naar links of rechts te krijgen of in de trailer te krijgen (er staan mij een paar zeer concrete voorbeelden voor het oog van mensen waar de meesten onder jullie wel van hebben gehoord). Wat zoiets doet voor een paard, ongeacht hoe je het verpakt in woorden, is niet goed – niet fysiek, maar zeker niet mentaal. Geweld om iets aan te leren is een contradictie. Zodra een paard zich schrap zet (fysiek/mentaal) om de veelheid aan druk te verwerken, leert hij niets; je kan hoogstens een bestaand gedrag afbreken.
Enfin, daar kunnen we ons iets concreets bij voorstellen.

Maar wat zou het ergste zijn dat je met clickertraining overkomt? Dat je paard totaal oncontroleerbaar wordt, omdat hij voor het voedsel werkt en niet heeft geleerd beleefd te blijven, dat de aangeleerde gedragingen niet in stapjes worden ingedeeld en dus niet door het paard begrepen worden (maar dat gebeurt natuurlijk bij eender welke vorm van paarden trainen), dat de timing off is zodat paarden gedrag gaan aanbieden op een bijzonder gefrustreerde manier.

Ja, het is zeker mogelijk een paard gigantisch te frustreren of oncontroleerbaar te maken. Juist omdat het voor mensen zo zelfbelonend is om te blijven belonen voor steeds hetzelfde, omdat je meegesleept wordt in iets dat fijn begint, maar onderweg z’n doelstelling – FUN -heeft verloren. Lees meer daarover in deze blogpost.

Ik denk echter dat het paard zélf daar geen blijvende “schade” van ondervindt, behalve dan z’n irritatie op het moment zelf. Het gedrag zal zich immers alleen voordoen in bijzijn van de trainer, die een “cue” is geworden voor frustratie. En de trainer? Die straft uiteindelijk zichzelf: het is niet fijn om met een boos paard te werken. De mensen die dergelijke trainingsfouten maken houden dan ook op met clickertraining – en gaan weer voort met het “veilige” gebruiken van druk om dingen gedaan te krijgen. Frustratie wordt daar immers simpelweg onderdrukt door een zwiep met het touw of een mep met de zweep op tijd en stond. Maar dat zijn we gewoon, dat vinden we normaal – de meeste mensen hebben immers geen flauw idee van hoe een écht vrolijk en vrijdenkend paard er uit ziet.

De tweede manier is iets dat eigenlijk niets te maken heeft met de keuze van de leermethodiek, maar alles met een veeleisende, niet aflatende drang naar perfectie, onmiddellijkheid, blinde gehoorzaamheid zonder enig gevoel voor wie en waar het paard is. Ja, je kan paarden manipuleren op een compleet paardonvriendelijke manier. Ook met positief bekrachtigen. Het aantal paarden waarvan perfectie, onmiddellijkheid, en blinde gehoorzaamheid wordt verwacht door middel van positieve bekrachtiging zijn echter onwaarschijnlijk dun gezaaid. Ze bestaan misschien wel, maar ik ken ze niet. Ik denk dat dergelijke trainers liever onbarmhartig trainen met zwepen en sporen, want forceren gaat nu eenmaal sneller met geweld.

De juiste oplossing is je verdiepen in wat clickertraining wérkelijk hoort te zijn. Je huiswerk maken. Beseffen dat clicker en voer een middel zijn, en geen doel. Misschien les vragen van iemand die wérkelijk weet wat clickertrainen is (en dat is niet wat je plots overal links en rechts op sites ziet opduiken, nu belonen met voer in de mode komt). En als je dat niet wil, tja – dan hou je er beter mee op. En soms is dat maar beter voor het paard ook.